Imię
Kacper
Grupa rekonstrukcyjna
Stowarzyszenie Chorągiew Rycerstwa Ziemi Lubelskiej
Nazwa sylwetki
Hajduk, piechota narodowego autoramentu Rzeczypospolitej
Datowanie
I połowa XVII wieku, ok. 1620 r.
Region
Rzeczpospolita Obojga Narodów
Wyposażenie
Buty z cholewką do kostki, sznurowane od wewnętrznej strony, spodnie wełniane wąskie, żupan wełniany obłoczysty podszyty czerwienią, delia również obłoczysta z czerwonymi pętlicami, magierka z wbitą fajką, drewniana owalna prochownica, skórzany kapciuch na kule, lniana torba przewieszona przez ramię, lniany pokrowiec na broń, zapas lontu, toporek, arkebuz z zamkiem lontowym, szabla typu „węgierka”.
Krótki opis historyczny
Hajduk w służbie Rzeczypospolitej to zawodowy piechur zaciągany na zasadzie wolnego bębna, wzorowany na zachodnioeuropejskiej piechocie zaciężnej, lecz ubrany i uzbrojony według mody węgierskiej. Formacja ta została wprowadzona w czasach Stefana Batorego jako odpowiedź na potrzebę stworzenia nowoczesnej, stałej piechoty. W odróżnieniu od piechoty wybranieckiej, która rekrutowana była z dóbr królewskich, hajducy byli żołnierzami zawodowymi. Walczyli pieszo, najczęściej prowadząc ogień salwami w tzw. „napadzie ogniowym”, posługując się zazwyczaj lżejszą bronią palną niż muszkieterowie, najczęściej arkebuzem z zamkiem lontowym. Nosili także lekką broń boczną – zazwyczaj szablę węgierską oraz siekierkę lub tasak. Ich taktyka była dynamiczna, przystosowana do szybkich wypadów, zasadzki i działań w trudnym terenie. Ubranie hajduka – z magierką, krótkim żupanem, delią z pętlicami – odzwierciedlało wpływy węgierskie, choć z czasem zaczęto mówić o stylu „polsko-węgierskim”. Sylwetka zaprezentowana tutaj została zrekonstruowana na podstawie ikonografii z tzw. tablicy gołuchowskiej z ok. 1620 r., na której przedstawiono hajduka w bardzo zbliżonym rynsztunku. Stąd użycie konkretnych elementów garderoby – takich jak spodnie wąskie, żupan i delia z czerwonym podszyciem – w pełni oddających wojskową modę w Rzeczypospolitej I połowy XVII wieku. Tego typu piechota funkcjonowała w armii koronnej i litewskiej aż do reform wojskowych na początku XVIII wieku.
